خرید طلا در ترکیه: سکه چیرک، عیار، مالیات و قوانین گمرک

۷ آبان ۱۴۰۴ · به‌روزرسانی: ۲ آبان ۱۴۰۵

راهنمای خرید طلا در ترکیه: وزن و عیار سکه‌های چیرک و تام، تفاوت طلای ۲۲ و ۱۸ عیار، مالیات، فاکتور، سقف خروج طلا از ترکیه و ورود به ایران.

خرید طلا در ترکیه برای خارجی‌ها آزاد است و به اقامت یا مدرک خاصی نیاز ندارد؛ کافی است از طلافروشی (Kuyumcu) معتبر بخرید، فاکتور بگیرید و عیار و وزن را چک کنید. اما چند تفاوت مهم با بازار ایران وجود دارد: سکه‌های رایج ترکیه ۲۲ عیارند، زیورآلات ترکیه از ۱۴ تا ۲۲ عیار ساخته می‌شوند، مالیات فقط روی بخشی از قیمت حساب می‌شود و برای بیرون بردن طلا از ترکیه و آوردن آن به ایران سقف مشخصی وجود دارد. در این راهنما همه‌ی این موارد را با منبع رسمی توضیح می‌دهیم.

انواع طلا در بازار ترکیه

در بازار ترکیه سه گروه اصلی طلا خرید و فروش می‌شود و قیمت‌گذاری هر کدام فرق دارد:

• شمش و گرم‌طلا (Gram Altın / Külçe): طلای ۲۴ عیار در وزن‌های یک گرم به بالا، معمولاً در بسته‌بندی پلمب‌شده با نام پالایشگاه. نزدیک‌ترین قیمت به قیمت جهانی را دارد.
• سکه‌های جمهوری (Cumhuriyet Altını): سکه‌های ۲۲ عیاری که ضرابخانه دولتی ترکیه (Darphane) ضرب می‌کند؛ از چیرک (Çeyrek) تا پنج‌تایی (Beşli). محبوب‌ترین شکل پس‌انداز طلا در خانواده‌های ترک است.
• زیورآلات (Ziynet / Takı): النگو (Bilezik)، گردنبند، انگشتر و گوشواره. النگوهای ۲۲ عیار برای پس‌انداز رایج‌اند و زیورآلات فانتزی بیشتر ۱۴ یا ۱۸ عیار.

سکه‌های جمهوری ترکیه: وزن و عیار

سکه‌های ضرابخانه در دو نوع «زینتی» (Ziynet، معمولاً با حلقه برای آویز کردن) و «سکه‌ای» (Sikke، مثل آتا لیرا) ساخته می‌شوند. جدول زیر وزن تقریبی و طلای خالص هر سکه را نشان می‌دهد:

منبع: جدول مشخصات طلای Harem Altın، مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶). وزن نمونه‌های حلقه‌دار کمی بیشتر است.

نکته‌ی مهم برای خریدار ایرانی: سکه‌های ترکیه با سکه‌های بانک مرکزی ایران (امامی، بهار آزادی) فرق دارند و در بازار ایران معمولاً بر اساس وزن و عیار طلا قیمت می‌خورند، نه به عنوان سکه. اگر قصد فروش در ایران را دارید، این را در محاسبه‌ی سود در نظر بگیرید.

عیار طلا در ترکیه و تفاوت آن با ایران

در ترکیه عیار طلا با عدد «ayar» و مهر هزارم (میلیم) روی قطعه مشخص می‌شود:

منبع: Harem Altın، مهر ۱۴۰۵.

در ایران زیورآلات معمولاً ۱۸ عیار (۷۵۰) فروخته می‌شوند. پس یک گرم النگوی ۲۲ عیار ترکیه طلای خالص بیشتری از یک گرم طلای ۱۸ عیار ایران دارد، اما یک گرم گردنبند ۱۴ عیار ترکیه به‌مراتب کمتر. همیشه عیار را قبل از مقایسه‌ی قیمت بپرسید؛ قیمت هر گرم بدون عیار معنایی ندارد.

قیمت طلا در ترکیه چطور تعیین می‌شود؟

قیمت روز طلا در ترکیه از دو عامل اصلی می‌آید: قیمت جهانی هر اونس به دلار و نرخ دلار به لیر. بر همین پایه، قیمت «طلای خالص» (Has Altın) در بازار تعیین می‌شود و بقیه‌ی محصولات این‌طور قیمت می‌خورند:

1. گرم‌طلای ۲۴ عیار: قیمت طلای خالص به‌اضافه‌ی حاشیه‌ی کوچک فروشنده.
2. سکه‌ها: ارزش طلای داخل سکه به‌اضافه‌ی هزینه‌ی ضرب و سود فروشنده.
3. زیورآلات: ارزش طلا به‌اضافه‌ی اجرت ساخت (İşçilik) که بسته به طرح می‌تواند قابل توجه باشد.

هر طلافروشی دو قیمت دارد: قیمت خرید (Alış) که از شما می‌خرد و قیمت فروش (Satış) که به شما می‌فروشد. به فاصله‌ی این دو «مَکاس» (Makas) می‌گویند. هرچه این فاصله کمتر باشد، ضرر خرید و فروش کوتاه‌مدت کمتر است. گرم‌طلا و سکه کمترین فاصله را دارند و زیورآلات طرح‌دار بیشترین فاصله را، چون اجرت ساخت هنگام فروش برنمی‌گردد.

ما در این مقاله قیمت روز درج نمی‌کنیم، چون قیمت طلا در ترکیه چند بار در روز عوض می‌شود. قبل از خرید، قیمت لحظه‌ای را در تابلوی چند طلافروشی یا سایت‌های قیمت بازار مقایسه کنید و همان روز تصمیم بگیرید.

مالیات خرید طلا در ترکیه

طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده‌ی ترکیه (KDV، قانون شماره‌ی ۳۰۶۵):

• فروش شمش طلا (Külçe Altın) از KDV معاف است (بند g از ماده‌ی ۱۷/۴).
• در زیورآلات طلا و سکه‌ها، KDV فقط روی مابه‌التفاوت حساب می‌شود؛ یعنی ارزش شمش طلای داخل قطعه از مبنای مالیات کم می‌شود و مالیات عملاً روی اجرت و سود فروشنده است (بند e از ماده‌ی ۲۳).

به همین دلیل مالیات در قیمت نهایی طلای ترکیه سهم کوچکی دارد و بیشتر تفاوت قیمت بین مغازه‌ها از اجرت ساخت و حاشیه‌ی سود می‌آید. اگر مقیم ترکیه نیستید، برخی فروشگاه‌ها فاکتور «Tax Free» صادر می‌کنند تا KDV را هنگام خروج در گمرک پس بگیرید؛ اما چون KDV طلا فقط روی بخش اجرت است، مبلغ برگشتی معمولاً کم است. قوانین مالیاتی ترکیه تغییر می‌کند؛ پیش از خرید‌های بزرگ با مشاوران ALO TURKEY یا یک مشاور مالیاتی هماهنگ کنید.

کجا طلا بخریم؟

بازار بزرگ (Kapalıçarşı)

بازار سرپوشیده‌ی استانبول در منطقه‌ی فاتح (Fatih) یکی از قدیمی‌ترین مراکز طلا در منطقه است و صدها طلافروشی دارد. تابلوهای قیمت بسیاری از مغازه‌ها مرجع بازار شهر به حساب می‌آید. برای آشنایی با فضای بازار و مسیر رسیدن به آن، راهنمای بازار بزرگ استانبول را ببینید.

در راسته‌های توریستی بازار، قیمت زیورآلات طرح‌دار ممکن است بالاتر باشد و چانه‌زنی رایج است. برای گرم‌طلا و سکه، قیمت به قیمت روز نزدیک‌تر و قابل مقایسه است.

طلافروشی‌های محله و برندهای زنجیره‌ای

در همه‌ی محله‌های استانبول طلافروشی‌های کوچک و برندهای زنجیره‌ای پیدا می‌شود. برای ساکنان شهر، خرید از طلافروشی ثابت محله که بعداً هم برای فروش به آن برمی‌گردید، اغلب ساده‌تر از رفتن به بازار است.

بانک‌ها و حساب طلا

بیشتر بانک‌های ترکیه «حساب طلا» (Altın Hesabı) دارند که در آن طلای خالص را به گرم و بدون تحویل فیزیکی می‌خرید. اگر حساب بانکی ترکیه دارید (راهنمای افتتاح حساب بانکی در ترکیه را ببینید)، این روش برای پس‌انداز کوتاه‌مدت فاصله‌ی خرید و فروش کمتری دارد، اما طلا را نمی‌توانید با خود به ایران ببرید.

چک‌لیست خرید طلا در ترکیه

قبل از پرداخت، این موارد را یکی‌یکی بررسی کنید:

1. عیار را بپرسید و مهر آن را روی قطعه ببینید (۵۸۵، ۷۵۰، ۹۱۶ یا ۹۹۵).
2. وزن را جلوی خودتان روی ترازو ببینید و در فاکتور بنویسند.
3. قیمت هر گرم و اجرت ساخت را جدا بپرسید، نه فقط قیمت کل.
4. قیمت بازخرید همان روز را بپرسید؛ این عدد نشان می‌دهد چقدر از پولتان در صورت فروش فوری برمی‌گردد.
5. فاکتور رسمی (Fatura) بگیرید با نام فروشگاه، عیار، وزن و مبلغ. این فاکتور برای خروج طلا از گمرک ترکیه هم لازم می‌شود.
6. گرم‌طلا را فقط در بسته‌ی پلمب‌شده با نام پالایشگاه بخرید و بسته را باز نکنید؛ بسته‌ی باز در فروش بعدی ممکن است با تخفیف خریده شود.
7. قیمت نقد و کارت را مقایسه کنید؛ برخی فروشندگان برای پرداخت با کارت قیمت متفاوتی می‌گویند.
8. از چند مغازه قیمت بگیرید و فقط بعد از مقایسه خرید کنید.

هزینه‌های روزمره‌ی زندگی در استانبول را هم در مقاله‌ی هزینه واقعی زندگی در استانبول بررسی کرده‌ایم.

مقایسه انواع طلا برای خریدار ایرانی

قوانین خروج طلا از ترکیه و ورود به ایران

خروج از ترکیه

طبق راهنمای گمرک فرودگاه استانبول، مسافر می‌تواند زیورآلات شخصی و غیرتجاری از فلزات و سنگ‌های گران‌بها را تا ارزش ۱۵٬۰۰۰ دلار آزادانه از ترکیه خارج کند. برای بیش از این مبلغ، باید هنگام ورود آن را اظهار کرده باشید یا ثابت کنید که آن را در ترکیه خریده‌اید؛ یعنی فاکتور خرید را نگه دارید. همین سقف ۱۵٬۰۰۰ دلاری برای ورود زیورآلات شخصی به ترکیه هم بر اساس قانون حفظ ارزش پول ترکیه (قانون ۱۵۶۷ و تصمیم شماره‌ی ۳۲) اعمال می‌شود.

شمش طلا حکم زیورآلات شخصی را ندارد و جابه‌جایی آن بدون اظهار به گمرک می‌تواند پیامد قضایی داشته باشد. اگر قصد جابه‌جایی شمش دارید، پیش از سفر حتماً با مشاور هماهنگ کنید.

برای پول نقد هم سقف جداگانه‌ای وجود دارد: طبق همان راهنما، خروج تا ۱۰٬۰۰۰ یورو یا ۲۵٬۰۰۰ لیر نقد بدون اظهار مجاز است.

ورود به ایران

بر اساس ضوابط بانک مرکزی ایران که خبرگزاری مهر در مرداد ۱۳۹۸ منتشر کرد، ورود زیورآلات شخصی همراه مسافر تا سقف ۱۵۰ گرم مجاز است؛ از هر نوع زیور یک عدد، گوشواره یک جفت و النگو تا شش عدد. بیش از این مقدار به مجوز بانک مرکزی نیاز دارد. این ضوابط ممکن است تغییر کرده باشد؛ پیش از سفر آخرین اطلاعیه‌ی گمرک ایران یا بانک مرکزی را بررسی کنید.

طلا یا ملک؛ پس‌انداز بلندمدت در ترکیه

بسیاری از خانواده‌های ترک و ایرانی ساکن ترکیه طلا را برای حفظ ارزش پول در برابر تورم لیر نگه می‌دارند. طلا نقدشونده است، اما درآمدی ندارد. اگر به پس‌انداز بلندمدت‌تر فکر می‌کنید، مقایسه‌ی آن با بازار مسکن را در مقاله‌ی آیا خرید ملک در ترکیه هنوز سودآور است؟ ببینید. برای خریدهای دیگر سفر هم راهنمای خرید سوغاتی از ترکیه و خرید از ترکیه را بخوانید.

سؤالات متداول

آیا خارجی‌ها می‌توانند در ترکیه طلا بخرند؟

بله. خرید طلا در ترکیه برای خارجی‌ها آزاد است و به اقامت نیازی ندارد. برای خرید مبالغ بالا ممکن است فروشنده پاسپورت بخواهد تا فاکتور به نام شما صادر شود.

سکه چیرک ترکیه چند گرم است؟

چیرک (Çeyrek) حدود ۱٫۷۵ گرم و ۲۲ عیار است و حدود ۱٫۶ گرم طلای خالص دارد. نیم‌سکه حدود ۳٫۵ گرم و تام حدود ۷ گرم است.

طلای ترکیه چند عیار است؟

سکه‌ها و النگوهای پس‌اندازی ۲۲ عیار (۹۱۶) هستند، گرم‌طلا ۲۴ عیار، و زیورآلات فانتزی معمولاً ۱۴ یا ۱۸ عیار. عیار را از روی مهر قطعه و فاکتور چک کنید.

چقدر طلا می‌توان از ترکیه خارج کرد؟

زیورآلات شخصی و غیرتجاری تا ارزش ۱۵٬۰۰۰ دلار آزاد است. برای مبلغ بیشتر باید فاکتور خرید در ترکیه یا اظهارنامه‌ی ورود داشته باشید. سقف ورود به ایران را هم جداگانه بررسی کنید.

خرید طلا در ترکیه ارزان‌تر از ایران است؟

قیمت هر دو بازار از اونس جهانی و نرخ ارز می‌آید، پس تفاوت اصلی در عیار، اجرت ساخت و نرخ تبدیل پول شماست. مقایسه را همیشه بر اساس قیمت طلای خالص هر گرم انجام دهید، نه قیمت کل قطعه.

مشاوره رایگان با ALO TURKEY

اگر برای زندگی، سرمایه‌گذاری یا خرید ملک در ترکیه برنامه دارید، کارشناسان ALO TURKEY در استانبول به زبان فارسی راهنمایی‌تان می‌کنند؛ از باز کردن حساب بانکی تا انتخاب منطقه و ملک. از طریق واتساپ یا صفحه تماس با ما با ما در ارتباط باشید.

منابع: قانون مالیات بر ارزش افزوده ترکیه (KDV، قانون ۳۰۶۵، مواد ۱۷/۴-g و ۲۳/e)؛ راهنمای خدمات گمرکی فرودگاه استانبول (istairport.com)؛ جدول مشخصات سکه و عیار Harem Altın؛ ضوابط بانک مرکزی ایران به نقل از خبرگزاری مهر (مرداد ۱۳۹۸)؛ اطلاعات بررسی‌شده در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶).