اقامت خانوادگی ترکیه با خرید ملک: شرایط همسر و فرزندان

۳ آبان ۱۴۰۵

اقامت خانوادگی ترکیه با خرید ملک چطور به همسر و فرزندان می‌رسد؟ دو مسیر قانونی، شرط درآمد ۲۰۲۶، شرط یک‌سال اقامت، مدارک و نکات فرزندان زیر ۱۸ سال.

اگر در ترکیه ملک مسکونی بخرید، اقامت ملکی فقط به نام خود شما صادر می‌شود و به‌طور خودکار به همسر و فرزندان نمی‌رسد. اقامت خانوادگی ترکیه با خرید ملک دو راه قانونی دارد: یا همسر و فرزندان با اقامت خانوادگی (Aile İkamet İzni) به پشتوانه اقامت شما کارت می‌گیرند، یا نام آن‌ها هم در سند (تاپو) ثبت می‌شود و هر کدام بر اساس مالکیت خودش اقامت کوتاه‌مدت می‌گیرد. هر کدام از این دو راه شرط‌های جدا دارد که باید پیش از خرید بدانید.

در این راهنما ماده‌های قانون خارجیان و حمایت بین‌المللی ترکیه (قانون شماره ۶۴۵۸) را به زبان ساده توضیح داده‌ایم: چه کسانی جزو خانواده حساب می‌شوند، شرط درآمد ۲۰۲۶ چقدر است، شرط یک سال اقامت متقاضی اصلی چه دردسری درست می‌کند و فرزندان زیر ۱۸ سال چه حقوقی دارند.

اقامت ملکی ترکیه دقیقاً به چه کسی داده می‌شود؟

طبق بند «ب» ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، کسانی که در ترکیه «ملک غیرمنقول» دارند می‌توانند اقامت کوتاه‌مدت (Kısa Dönem İkamet İzni) بگیرند. اداره مهاجرت از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ (۲۴ مهر ۱۴۰۲) برای ملک‌هایی که از این تاریخ به بعد خریده می‌شوند شرط قیمت را در همه شهرها به حداقل ۲۰۰ هزار دلار رساند. پیش از آن، این حد در کلان‌شهرها ۷۵ هزار و در شهرهای دیگر ۵۰ هزار دلار بود. برای ملک‌هایی که بعد از این تاریخ خریده شده‌اند، معیار قیمتی است که در تاپو ثبت شده و با نرخ فروش دلار بانک مرکزی ترکیه در روز انتقال سند محاسبه می‌شود، نه گزارش ارزیابی.

نکته اصلی این است که هر خارجی کارت اقامت جداگانه می‌گیرد. خرید یک آپارتمان ۲۰۰ هزار دلاری به نام پدر خانواده، به‌خودی‌خود برای همسر و فرزندانش کارت صادر نمی‌کند. برای اینکه همه اعضای خانواده قانونی در ترکیه بمانند، باید یکی از دو مسیر زیر را انتخاب کنید.

ملک باید مسکونی باشد و برای سکونت استفاده شود؛ مغازه، زمین یا انبار برای اقامت ملکی پذیرفته نمی‌شود. همچنین در بعضی محله‌های استانبول صدور اقامت جدید برای خارجی‌ها بسته است. پیش از انتخاب ملک، راهنمای چرا بعضی مناطق استانبول برای اقامت بسته شدند؟ را بخوانید.

دو مسیر برای اقامت همسر و فرزندان

منبع: قانون خارجیان و حمایت بین‌المللی ترکیه (شماره ۶۴۵۸، متن به‌روز در mevzuat.gov.tr، بررسی‌شده در آبان ۱۴۰۵).

مسیر اول: اقامت خانوادگی؛ چه کسانی و با چه شرطی؟

طبق ماده ۳۴، خارجی‌ای که اقامت معتبر ترکیه دارد می‌تواند «حامی» (destekleyici) این افراد شود:

• همسر خارجی‌اش
• فرزند زیر ۱۸ سال خودش یا همسرش
• فرزند وابسته خودش یا همسرش (فرزند بزرگسالی که به حمایت والدین وابسته است)

پدر و مادر و خواهر و برادر در این فهرست نیستند و باید از مسیر دیگری اقدام کنند.

شرط‌های حامی (صاحب ملک)

ماده ۳۵ برای حامی پنج شرط گذاشته است:

1. درآمد ماهانه به ازای هر نفر خانواده دست‌کم یک‌سوم حداقل دستمزد باشد و کل درآمد هم از یک حداقل دستمزد کمتر نباشد.
2. بیمه درمانی‌ای داشته باشد که همه اعضای خانواده را پوشش دهد.
3. در پنج سال گذشته به جرم علیه نظم خانواده محکوم نشده باشد (گواهی عدم سوءپیشینه).
4. دست‌کم یک سال با اقامت قانونی در ترکیه زندگی کرده باشد.
5. در سامانه ثبت نشانی (adres kayıt sistemi) ثبت شده باشد.

قانون همچنین می‌خواهد مسکن مناسبی برای خانواده وجود داشته باشد. وقتی خودتان مالک خانه هستید، این شرط معمولاً با سند و ثبت نشانی نشان داده می‌شود.

شرط یک سال؛ نکته‌ای که خیلی‌ها نمی‌دانند

بند «چ» ماده ۳۵ می‌گوید حامی باید دست‌کم یک سال با اقامت در ترکیه مانده باشد. قانون چند گروه را از این شرط معاف کرده، مثل دارندگان اجازه کار، پژوهشگران و خارجی‌هایی که با شهروند ترکیه ازدواج کرده‌اند. یعنی اگر تازه ملک خریده‌اید و اولین کارت اقامتتان را گرفته‌اید، ممکن است درخواست اقامت خانوادگی همسر و فرزندان تا یک سال بعد پذیرفته نشود. این همان دلیلی است که خیلی از خانواده‌ها از همان روز خرید، نام همسر را هم در تاپو می‌آورند (مسیر دوم). پیش از خرید، با مشاوران ALO TURKEY بررسی کنید که پرونده شما مشمول کدام حالت است.

شرط‌های همسر و فرزند

• هر دو همسر باید دست‌کم ۱۸ سال داشته باشند.
• ازدواج نباید فقط برای گرفتن اقامت انجام شده باشد. طبق ماده ۳۷، استانداری اجازه دارد اگر شکی داشته باشد واقعی بودن ازدواج را بررسی کند، حتی بعد از صدور کارت.
• برای فرزند زیر ۱۸ سال، اگر والد دیگری که حضانت مشترک دارد خارج از ترکیه است، رضایت‌نامه او لازم است (بند ۳ ماده ۳۴). برای خانواده‌هایی که پدر یا مادر در ایران مانده است، این رضایت‌نامه باید از پیش، رسمی و ترجمه‌شده آماده شود.

شرط درآمد اقامت خانوادگی در ۲۰۲۶ چقدر است؟

حداقل دستمزد ترکیه از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ دی ۱۴۰۴) طبق تصمیم کمیسیون تعیین حداقل دستمزد که در روزنامه رسمی منتشر شد، ماهانه ۳۳٬۰۳۰ لیر ناخالص و ۲۸٬۰۷۵٫۵ لیر خالص است. قانون فقط می‌گوید «حداقل دستمزد» و مشخص نکرده خالص است یا ناخالص؛ برای همین جدول زیر هر دو را نشان می‌دهد. اگر خود حامی را هم یکی از اعضای خانواده حساب کنیم، حداقل درآمد لازم این‌طور می‌شود:

محاسبه: ALO TURKEY بر پایه بند «الف» ماده ۳۵ قانون ۶۴۵۸ و حداقل دستمزد ۲۰۲۶. اعداد گرد شده‌اند. اینکه اداره مهاجرت در عمل کدام رقم را ملاک می‌گیرد و چه مدرکی را برای درآمد می‌پذیرد (حساب بانکی، درآمد اجاره یا درآمد خارج از ترکیه)، ممکن است در هر استان فرق کند.

داشتن ملک به‌تنهایی شرط درآمد را برآورده نمی‌کند. اگر آپارتمان دیگری را اجاره داده‌اید، قرارداد اجاره ثبت‌شده و واریزهای بانکی می‌تواند بخشی از مدرک درآمد باشد. راهنمای درآمد اجاره خانه در استانبول دید واقع‌بینانه‌ای از این عدد می‌دهد.

مسیر دوم: آوردن نام همسر و فرزندان در تاپو

به نقل وکلای ترکیه‌ای از توضیح اداره مهاجرت، اعضای خانواده‌ای که در سند مالکیت مشاع (paylı) یا مشترک (elbirliği) دارند، می‌توانند هر کدام بر پایه همان ملک اقامت کوتاه‌مدت ملکی بگیرند. مزیت بزرگ این مسیر این است که شرط یک سال اقامت و فرمول درآمد اقامت خانوادگی را ندارد (هرچند اداره مهاجرت ممکن است مدرک توان مالی بخواهد) و کارت هر نفر به کارت دیگری وابسته نیست.

اما چند نکته را فراموش نکنید:

• ثبت چند نام در یک سند به‌طور خودکار برای همه اقامت نمی‌آورد. سهم هر نفر، مسکونی بودن ملک و نحوه سنجیدن شرط ۲۰۰ هزار دلار برای سهم‌ها، در هر پرونده جداگانه بررسی می‌شود.
• تصمیم درباره سهم‌ها باید پیش از انتقال سند گرفته شود. اضافه کردن نام همسر بعد از خرید، خودش یک انتقال تازه با هزینه‌های جدید است. هزینه‌های انتقال را با محاسبه هزینه خرید ملک در ترکیه برآورد کنید.
• فرزند زیر ۱۸ سال هم می‌تواند شریک سند باشد، اما خرید و فروش بعدی سهم او به دلیل قوانین ولایت و حضانت پیچیده‌تر است.
• هر مالک خارجی به کد مالیاتی نیاز دارد؛ مراحل گرفتن آن را در کد مالیاتی (vergi numarası) در ترکیه بخوانید.

کدام مسیر برای خانواده شما بهتر است؟

این جدول قاعده کلی برای اقامت خانوادگی ترکیه با خرید ملک است. شرایط هر خانواده، از ملیت و سابقه سفر تا محل ملک، می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

حقوق فرزندان با اقامت خانوادگی

بند ۴ ماده ۳۴ می‌گوید اقامت خانوادگی تا ۱۸ سالگی به فرزند حق می‌دهد بدون گرفتن اقامت تحصیلی در مدرسه ابتدایی و متوسطه درس بخواند. برای شناخت انواع مدرسه‌ها و ثبت‌نام، راهنمای مدارس و تحصیل در ترکیه برای مهاجران را ببینید.

دو نکته دیگر برای آینده فرزندان مهم است:

• طبق بند ۵ ماده ۳۴، کسی که دست‌کم سه سال اقامت خانوادگی داشته و ۱۸ ساله شده، می‌تواند در صورت درخواست اقامتش را به اقامت کوتاه‌مدت تبدیل کند.
• طبق بند ۷ همان ماده، اگر حامی فوت کند، اعضای خانواده بدون شرط مدت می‌توانند اقامت کوتاه‌مدت بگیرند.

مدارک و مراحل درخواست

درخواست هر دو مسیر ابتدا در سامانه e-İkamet ثبت می‌شود و سپس مدارک در نوبت تعیین‌شده به اداره مهاجرت استان تحویل داده می‌شود. فهرست زیر مدارکی است که وکلا معمولاً برای این پرونده‌ها نام می‌برند؛ اداره ممکن است مدرک دیگری هم بخواهد:

1. فرم درخواست e-İkamet برای هر نفر
2. پاسپورت معتبر و کپی آن
3. چهار عکس بیومتریک تازه
4. سند تاپو یا گواهی ثبت ملک
5. بیمه درمانی معتبر برای همه اعضای خانواده
6. ثبت نشانی خانه
7. برای اقامت خانوادگی: عقدنامه و شناسنامه فرزندان با ترجمه رسمی و تأیید (آپوستیل یا تأیید کنسولی)، مدرک درآمد حامی، و گواهی عدم سوءپیشینه
8. رضایت‌نامه والد دیگر برای فرزند زیر ۱۸ سال، اگر لازم باشد
9. رسید پرداخت عوارض اقامت و هزینه کارت

هزینه کارت اقامت در سال ۲۰۲۶ طبق تعرفه اداره مهاجرت که رسانه‌های ترکیه منتشر کردند ۹۶۴ لیر است. عوارض (harç) جدا از کارت است و به ملیت و مدت درخواستی بستگی دارد، پس رقم دقیق آن را هنگام پرداخت در سامانه ببینید.

تمدید را می‌توان از ۶۰ روز پیش از پایان کارت شروع کرد و باید پیش از پایان آن ثبت شود. جزئیات تمدید را در تمدید اقامت ترکیه ۲۰۲۶ آورده‌ایم. برای انتخاب بیمه هم راهنمای بیمه درمانی در ترکیه را ببینید.

اقامت خانوادگی، اقامت دائم و شهروندی

• اقامت دائم: طبق ماده ۴۲، خارجی‌ای که دست‌کم هشت سال بدون وقفه با اقامت در ترکیه مانده باشد، می‌تواند اقامت بلندمدت بگیرد. تفاوت این دو را در تفاوت بین اقامت موقت و اقامت دائم در ترکیه خوانده‌اید.
• شهروندی با خرید ملک: با خرید ملک دست‌کم ۴۰۰ هزار دلاری و ثبت تعهد سه سال نفروختن در تاپو، طبق قانون تابعیت ترکیه (شماره ۵۹۰۱) سرمایه‌گذار و همسر خارجی و فرزندان زیر ۱۸ سال یا وابسته‌اش می‌توانند شهروند شوند. برای فرزند زیر ۱۸ سال رضایت والد دیگر لازم است. جزئیات را در پاسپورت ترکیه با خرید ملک بخوانید.

اقامت ملکی ۲۰۰ هزار دلاری به‌تنهایی به شهروندی نمی‌رسد. اگر هدف شما پاسپورت ترکیه برای کل خانواده است، از اول بر اساس مسیر شهروندی برنامه‌ریزی کنید. مقاله اقامت ترکیه با خرید ملک در استانبول هم مبانی اقامت ملکی را مرور می‌کند.

سؤالات متداول

آیا با خرید ملک، همسر و فرزندانم هم خودکار اقامت می‌گیرند؟

نه. هر خارجی کارت جداگانه می‌گیرد. همسر و فرزندان یا باید اقامت خانوادگی بگیرند، یا نامشان در تاپو ثبت شده باشد تا هر کدام اقامت ملکی خودش را بگیرد.

آیا پدر و مادرم هم با اقامت خانوادگی می‌توانند بیایند؟

نه. اقامت خانوادگی فقط برای همسر، فرزندان زیر ۱۸ سال و فرزندان وابسته است. والدین باید از مسیر دیگری، مثلاً شریک شدن در سند یا نوع دیگری از اقامت، اقدام کنند.

فرزندم ۱۹ ساله است؛ آیا می‌تواند اقامت خانوادگی بگیرد؟

فقط اگر «وابسته» شناخته شود. در غیر این صورت راه ساده‌تر این است که خودش در سند شریک شود یا اقامت تحصیلی بگیرد.

اقامت خانوادگی همسرم چند سال اعتبار دارد؟

هر بار حداکثر سه سال، و هیچ‌وقت بیشتر از مدت اقامت خود شما. اگر کارت شما یک‌ساله باشد، کارت همسرتان هم بیشتر از آن نمی‌شود.

اگر اقامت ملکی من تمدید نشود، چه می‌شود؟

اقامت خانوادگی به اقامت حامی بسته است و با از بین رفتن آن، تمدید کارت خانواده هم با مشکل روبه‌رو می‌شود. در مسیر شراکت در سند، هر مالک پرونده مستقل خود را دارد.

آیا اداره مهاجرت حتماً اقامت خانواده را تأیید می‌کند؟

هیچ‌کس نمی‌تواند تأیید را تضمین کند. تصمیم با اداره مهاجرت است و قوانین ممکن است تغییر کنند؛ کامل بودن مدارک بیشترین تأثیر را در نتیجه دارد.

مشاوره رایگان با ALO TURKEY

قوانین اقامت ترکیه بارها تغییر کرده است و جزئیاتی مثل نحوه ثبت سهم‌ها در تاپو یا مدرک درآمد قابل قبول، از پرونده‌ای به پرونده دیگر فرق می‌کند. پیش از خرید، با مشاوران ALO TURKEY صحبت کنید تا بهترین ترکیب سند و نوع اقامت را برای خانواده شما بررسی کنیم. از طریق واتساپ یا صفحه تماس با ما با ما در تماس باشید.

منابع: قانون خارجیان و حمایت بین‌المللی ترکیه شماره ۶۴۵۸ (ماده‌های ۳۱، ۳۴، ۳۵، ۳۷ و ۴۲، متن به‌روز در mevzuat.gov.tr، آبان ۱۴۰۵)؛ قانون تابعیت ترکیه شماره ۵۹۰۱ به نقل وکلای ترکیه‌ای؛ اطلاعیه اداره کل مهاجرت درباره شرط ۲۰۰ هزار دلار از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ به گزارش روزنامه Cumhuriyet؛ تصمیم کمیسیون تعیین حداقل دستمزد ۲۰۲۶ در روزنامه رسمی ترکیه (۲۶ دسامبر ۲۰۲۵)؛ تعرفه کارت اقامت ۲۰۲۶ به گزارش Habertürk؛ مقاله‌های حقوقی Harbiye Hukuk و Halil Bakırcı درباره اقامت ملکی (۲۰۲۶).