اقامت دانشجویی ترکیه ۲۰۲۶: مدارک، هزینه، تمدید و کار دانشجویی
اقامت دانشجویی ترکیه ۲۰۲۶ قدمبهقدم: مدارک، هزینه رسمی کارت، بیمه، مهلتها، تمدید، حق کار دانشجویی و قانون جدید اقامت بعد از فارغالتحصیلی.
اقامت دانشجویی ترکیه (Öğrenci İkamet İzni) مجوزی است که دانشجوی خارجیِ مقطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری در دانشگاههای ترکیه با آن بهطور قانونی در کشور میماند. درخواست آن آنلاین در سامانه e-İkamet ثبت میشود و اولین درخواست باید در مدت اقامت قانونی شما، یعنی پیش از پایان ویزا یا مهلت ۹۰ روزه ورود بدون ویزا، انجام شود. دانشجویان مقطع دانشگاهی طبق قانون عوارض (Harçlar Kanunu) از عوارض اقامت معافاند و در سال ۲۰۲۶ فقط هزینه کارت، یعنی ۹۶۴ لیر، را میپردازند.
در این راهنما، که بر پایه قانون خارجیها و حمایت بینالمللی ترکیه (قانون ۶۴۵۸) و دستورالعملهای رسمی دانشگاههای استانبول در سال ۲۰۲۶ نوشته شده، مدارک، مراحل، هزینهها، مهلتها، تمدید، حق کار و قانون تازه اقامت بعد از فارغالتحصیلی را یکجا میبینید.
اقامت دانشجویی ترکیه چیست و چه کسانی میتوانند بگیرند؟
طبق ماده ۳۸ قانون ۶۴۵۸، اقامت دانشجویی به خارجیهایی داده میشود که در یک مؤسسه آموزش عالی ترکیه در مقطع کاردانی (ön lisans)، کارشناسی (lisans)، کارشناسی ارشد (yüksek lisans) یا دکتری (doktora) تحصیل میکنند. دانشآموزان مدرسه هم میتوانند این اقامت را بگیرند، به شرط اینکه هزینه زندگیشان را کسی تأمین کند و ولی یا سرپرست قانونی رضایت بدهد.
چند نکته که بسیاری از متقاضیان نمیدانند:
- مدت اقامت به طول تحصیل گره خورده است و برای دورههای کوتاهتر از یک سال، از مدت تحصیل بیشتر نمیشود.
- کلاس زبان ترکی (مثلاً TÖMER) خودش اقامت دانشجویی نمیدهد. طبق آییننامه اجرایی قانون، برای آن اقامت کوتاهمدت صادر میشود که تا شروع ترم تحصیلی بعدی اعتبار دارد.
- اگر وضعیت تحصیلیتان عوض شود، مثلاً از ارشد وارد دکتری شوید یا از کلاس زبان به رشته اصلی بروید، باید ظرف ۲۰ روز پس از ثبتنام جدید، درخواست اقامت تازه بدهید.
ویزای تحصیلی بگیریم یا بدون ویزا وارد شویم؟
ایرانیها برای سفرهای تا ۹۰ روز از ویزای ترکیه معافاند. با این حال، وزارت خارجه ترکیه در صفحه اطلاعات ویزا میگوید ویزای سفر برای اهدافی جز گردشگری و تجارت، از جمله تحصیل، را سفارتها و کنسولگریها صادر میکنند. یعنی مسیر رسمی و کمریسک، گرفتن ویزای تحصیلی از کنسولگری ترکیه قبل از سفر است.
در عمل، دانشگاههایی مثل دانشگاه فنی استانبول (İTÜ) در راهنمای خود نوشتهاند که اولین درخواست اقامت باید در «مدت اقامت قانونی» انجام شود و برای اتباع معاف از ویزا این مدت را ۳ ماه از تاریخ ورود ذکر کردهاند. پس اگر بدون ویزا وارد شدهاید، مهمترین قاعده این است: پیش از تمام شدن ۹۰ روز، پرونده را ثبت کنید. برای دانشجوی زیر ۱۸ سال که بدون ویزای تحصیلی آمده، رضایتنامه ولی (muvafakatname) و مدارک والدین هم لازم است.

مدارک لازم برای اقامت دانشجویی ترکیه
فهرست زیر از دستورالعملهای دفتر دانشجویان بینالملل دانشگاه فنی استانبول و دانشگاه فاتح سلطان محمد (اوت ۲۰۲۶) جمع شده است. هر دانشگاه و اداره مهاجرت استان ممکن است جزئیات کمی متفاوت بخواهد.
| مدرک | توضیح |
|---|---|
| فرم چاپی e-İkamet | امضاشده، از سامانه e-ikamet.goc.gov.tr |
| گذرنامه | اصل و کپی صفحه اول، ویزا (اگر دارید) و مهر ورود |
| گواهی دانشجویی (Öğrenci Belgesi) | از اداره امور دانشجویی دانشگاه |
| عکس بیومتریک | دانشگاه فاتح سلطان محمد ۲ عدد و İTÜ ۴ عدد میخواهد |
| بیمه درمانی | بیمه همگانی SGK یا بیمه خصوصی که کل مدت اقامت درخواستی را پوشش دهد |
| مدرک آدرس | بسته به نوع سکونت؛ توضیح در بخش بعد |
| رسید پرداخت هزینه کارت | ۹۶۴ لیر در سال ۲۰۲۶ |
| مدارک ولی | فقط برای زیر ۱۸ سالهایی که ویزای تحصیلی ندارند |
مدرک آدرس بسته به محل سکونت
دانشگاه فنی استانبول صریحاً هشدار میدهد که آدرس دانشگاه را بهعنوان آدرس سکونت ننویسید، چون ممکن است درخواست رد شود. مدرک قابل قبول بسته به وضعیت شما:
- خانه اجارهای: قرارداد اجاره محضری (noter onaylı)
- خوابگاه دانشجویی: تأییدیه اقامت در خوابگاه
- هتل یا اقامتگاه: تأییدیه اقامت و رسید پرداخت
- خانه شخصی: کپی سند و گواهی شمارهگذاری شهرداری
- اقامت نزد آشنا: تعهدنامه محضری میزبان همراه با مدارک اقامت قانونی او
اگر قصد اجاره دارید، پیش از امضای قرارداد راهنمای اجاره خانه در ترکیه را بخوانید تا با ودیعه و سقف افزایش اجاره آشنا شوید.

مراحل درخواست اقامت دانشجویی قدمبهقدم
- در دانشگاه ثبتنام کنید و گواهی دانشجویی بگیرید.
- در سامانه e-İkamet گزینه درخواست اول را انتخاب کنید، نوع اقامت را «دانشجویی» بزنید و آدرس واقعی سکونت را دقیق وارد کنید.
- فرم را چاپ و امضا کنید و هزینه کارت را بپردازید.
- مدارک را آماده کنید. در بسیاری از دانشگاههای استانبول پرونده از طریق دفتر دانشجویان بینالملل به اداره مهاجرت فرستاده میشود. İTÜ مهلت تحویل مدارک را ۷ روز پس از ساختن فرم e-İkamet تعیین کرده است.
- برای انگشتنگاری به اداره مهاجرت استان مراجعه کنید.
- پس از تأیید، کارت اقامت با پست به آدرس شما میرسد. شماره خارجی (که با ۹۹ شروع میشود) را به دانشگاه اعلام کنید.
هزینه اقامت دانشجویی ترکیه در ۲۰۲۶
بسیاری از سایتهای فارسی برای اقامت دانشجویی «عوارض اقامت» صدها دلاری ذکر میکنند. اما ماده ۸۸ قانون عوارض ترکیه (۴۹۲) میگوید اقامت به دانشجویانی که در مدارس یا دانشکدههای ترکیه تحصیل میکنند بدون عوارض داده میشود. این معافیت شامل هزینه کارت نیست.
| قلم هزینه | مبلغ ۲۰۲۶ | منبع |
|---|---|---|
| هزینه کارت اقامت (belge bedeli) | ۹۶۴ لیر | ابلاغیه منتشرشده در روزنامه رسمی، از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ |
| عوارض اقامت (harç) برای دانشجوی مقطع دانشگاهی | معاف | ماده ۸۸ قانون ۴۹۲ |
| بیمه همگانی SGK برای دانشجوی خارجی | حدود ۱٬۳۲۱ لیر در ماه | محاسبه بر پایه حداقل دستمزد ۲۰۲۶، سند TÜRMOB |
| بیمه خصوصی | متغیر | بسته به شرکت بیمه و سن |
توجه کنید که شاگردان کلاس زبان، که اقامت کوتاهمدت میگیرند، مشمول قواعد عوارض اقامت کوتاهمدت هستند و این معافیت را خودکار ندارند. پیش از پرداخت، مبلغ را از اداره مهاجرت یا دفتر بینالملل دانشگاه بپرسید.
بیمه درمانی دانشجویی: SGK یا خصوصی؟
بیمه باید کل مدت اقامتی را که درخواست میکنید پوشش دهد. دو راه دارید:
- بیمه همگانی SGK (GSS): دانشجوی خارجی بدون بورس میتواند با پرداخت حق بیمه ماهانه از بیمه همگانی استفاده کند. طبق گزارشها، درخواست باید ظرف ۳ ماه از اولین ثبتنام در دانشگاه انجام شود. گواهی آن (Müstehaklık Belgesi) با جستوجوی «SPAS» در ایدولت گرفته میشود.
- بیمه خصوصی: باید در ترکیه معتبر باشد و برگه بیمه مهر و امضا داشته باشد.
دانشجویان دارای بورس کامل دولتی بیمهشده GSS حساب نمیشوند و هزینه درمانشان از بودجه دانشگاه پرداخت میشود. زیر ۱۸ سالها هم طبق راهنمای İTÜ ملزم به ارائه بیمه نیستند. برای مقایسه کامل گزینهها، راهنمای بیمه درمانی در ترکیه را ببینید.
تمدید اقامت دانشجویی و مهلتهای مهم
اقامت دانشجویی معمولاً برای یک سال تحصیلی صادر میشود و هر سال تمدید میشود. مدارک تمدید تقریباً همان مدارک بار اول است، بهاضافه کارنامه رسمی و بهروز، گواهی سکونت و قبض به نام خودتان، و مدرک سامانه ابلاغ الکترونیک (UETS). جزئیات عمومی تمدید را در راهنمای تمدید اقامت ترکیه آوردهایم.
| کار | مهلت |
|---|---|
| اولین درخواست | در مدت اقامت قانونی (ویزا یا ۹۰ روز معافیت) |
| تحویل مدارک به دفتر بینالملل (İTÜ) | ۷ روز پس از ساخت فرم e-İkamet |
| درخواست تمدید | از ۶۰ روز پیش از پایان اعتبار کارت |
| تغییر مقطع یا وضعیت تحصیلی | ۲۰ روز پس از ثبتنام جدید |
| اعتراض به رد یا لغو | ۶۰ روز پس از ابلاغ، در دادگاه اداری |
آیا با اقامت دانشجویی ترکیه میشود کار کرد؟
خود اقامت دانشجویی حق کار نمیدهد. طبق ماده ۴۱ قانون ۶۴۵۸، دانشجوی تماموقت فقط با گرفتن پروانه کار میتواند کار کند:
- کاردانی و کارشناسی: فقط پس از پایان سال اول تحصیل و بهصورت پارهوقت.
- ارشد و دکتری: محدودیت سال اول و پارهوقت ندارند، ولی باز هم پروانه کار لازم است.
- درخواست را کارفرما در سامانه e-İzin وزارت کار ثبت میکند و تا پیش از تأیید نباید کار را شروع کنید.
کار بدون مجوز میتواند به لغو اقامت و حتی دیپورت منجر شود. شرایط کامل در راهنمای پروانه کار ترکیه آمده است.
خانواده دانشجو هم اقامت میگیرند؟
قانون صریح است: اقامت دانشجویی برای پدر و مادر و دیگر بستگان دانشجو هیچ حقی برای اقامت ایجاد نمیکند. همسر و فرزندان دانشجو میتوانند با شرایط خاص اقامت خانوادگی بگیرند.
خانوادههایی که میخواهند در دوران تحصیل فرزند کنار او در ترکیه زندگی کنند، معمولاً مسیر مستقلی مثل خرید ملک را بررسی میکنند؛ مسیری که اقامت همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال را هم ممکن میکند. توضیح کامل در اقامت خانوادگی ترکیه با خرید ملک آمده است.

بعد از فارغالتحصیلی چه میشود؟
اگر تحصیل را تمام کنید یا ثبتنامتان را موقتاً متوقف کنید، طبق راهنمای İTÜ میتوانید تا پایان اعتبار کارت فعلی از آن استفاده کنید. اما انصراف از تحصیل اقامت را لغو میکند.
طبق ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، فارغالتحصیل دانشگاههای ترکیه اگر ظرف ۶ ماه پس از فارغالتحصیلی درخواست بدهد، یک بار اقامت کوتاهمدت تا یک سال میگیرد. در اوت ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) اعلام کرد این اقامت در صورت داشتن شرایط میتواند یک سال دیگر تمدید شود و مجموع آن به دو سال برسد. این قاعده تازه است و نحوه اجرای آن در ادارههای مهاجرت استانها ممکن است متفاوت باشد.
چه چیزی اقامت دانشجویی را باطل میکند؟
طبق ماده ۴۰ قانون ۶۴۵۸، اقامت در این موارد رد، لغو یا تمدید نمیشود:
- از بین رفتن شرایط اولیه، مثلاً پایان بیمه یا نداشتن آدرس معتبر
- مشخص شدن اینکه تحصیل ادامه پیدا نمیکند
- استفاده از اقامت برای هدفی غیر از تحصیل، از جمله کار بدون مجوز
- وجود حکم اخراج یا ممنوعیت ورود
برای آشنایی با اشتباهات رایج پروندهها، مقاله دلایل ریجکت اقامت ترکیه را هم ببینید.
سؤالات متداول
هزینه اقامت دانشجویی ترکیه در ۲۰۲۶ چقدر است؟
دانشجوی مقطع دانشگاهی از عوارض اقامت معاف است و فقط هزینه کارت، یعنی ۹۶۴ لیر، را میپردازد. هزینه بیمه درمانی جداگانه است.
آیا با ورود بدون ویزا میتوان اقامت دانشجویی گرفت؟
مسیر رسمی ویزای تحصیلی است، اما دانشگاههایی مثل İTÜ درخواست را در مدت معافیت ۹۰ روزه میپذیرند. مهم این است که پیش از پایان ۹۰ روز درخواست ثبت شود.
چه زمانی باید اقامت دانشجویی را تمدید کنیم؟
از ۶۰ روز پیش از پایان اعتبار کارت میتوانید درخواست تمدید بدهید. منتظر روزهای آخر نمانید.
آیا اقامت دانشجویی به شهروندی ترکیه منجر میشود؟
طبق قانون ۶۴۵۸، فقط نیمی از مدت اقامت دانشجویی در محاسبه شرایط اقامت دائم حساب میشود. برای شهروندی هم مسیرهای جداگانهای وجود دارد که باید جدا بررسی شود.
پدر و مادر دانشجو میتوانند با او اقامت بگیرند؟
خیر. اقامت دانشجویی برای والدین حقی ایجاد نمیکند. آنها باید از مسیر مستقلی مثل اقامت ملکی اقدام کنند.
مشاوره رایگان با ALO TURKEY
قوانین اقامت و هزینهها هر سال تغییر میکنند و هیچ مشاوری نمیتواند تأیید اقامت را تضمین کند. اگر خودتان یا فرزندتان برای تحصیل به ترکیه میآیید و میخواهید درباره اقامت خانواده، اجاره یا خرید خانه نزدیک دانشگاه بدانید، مشاوران ALO TURKEY در استانبول بهصورت رایگان راهنماییتان میکنند. از طریق واتساپ یا صفحه تماس با ما پیام بدهید.
منابع: قانون خارجیها و حمایت بینالمللی ترکیه (شماره ۶۴۵۸، مواد ۳۱ و ۳۸ تا ۴۱)؛ قانون عوارض ترکیه (شماره ۴۹۲، ماده ۸۸)؛ وزارت امور خارجه ترکیه، اطلاعات ویزا برای خارجیها (۲۰۲۶)؛ دفتر دانشجویان بینالملل دانشگاه فنی استانبول، راهنمای اقامت و بیمه (۲۰۲۶)؛ دفتر بینالملل دانشگاه فاتح سلطان محمد، اطلاعیه ۱۳ اوت ۲۰۲۶؛ روزنامه میلیت، تعرفههای ۲۰۲۶ (۲۵ دسامبر ۲۰۲۵)؛ TÜRMOB، محاسبه حق بیمه همگانی ۲۰۲۶؛ گزارشهای اوت ۲۰۲۶ درباره اطلاعیه YÖK برای فارغالتحصیلان؛ وضعیت آبان ۱۴۰۵ (نوامبر ۲۰۲۶).